Bezpieczeństwo i higiena pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.

Praca biurowa często jest traktowana jako bezpieczna dla człowieka. Stanowisko pracy biurowej by było bezpieczne dla zdrowia pracowników winno być stworzone zgodnie ze sztuką ergonomii z punktu widzenia płaszczyzn poziomych (na biurku) i pionowych (regały, relacje biurko-siedzisko).

Zgodnie z wskazaniami doc. dr hab. M. Konarskiej (źródło: opracowania CIOP-PIB) środki pracy w pracy biurowej to przede wszystkim dokumenty, wszelkie środki do pisania, liczenia, przekazywania informacji: pióra, maszyny do pisania, kalkulatory, komputery, kserokopiarki, telefony, faksy.
Nowoczesnymi środkami pracy biurowej są programy komputerowe, banki danych, sieci informatyczne. Są to środki nowoczesnej techniki, lecz czasem przysparzają problemów, w tym długotrwałe unieruchomienie w pozycji siedzącej i intensywną pracę wzrokową.

Podstawą prawną określającą zasady BHP przy pracy przy komputerze jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1.12.1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.

Bezpieczeństwo i higiena pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.

Stół - biurko

Warsztatem pracy biurowej i jej tradycyjnym atrybutem jest w dalszym ciągu biurko, chociaż bazą dla komputera, będącego obecnie podstawowym narzędziem pracy biurowej, coraz częściej jest stół, który umożliwia swobodne kształtowanie wyposażenia stanowisk pracy za pomocą blatów i elementów nośnych oraz szafek. Kluczową kwestią jest by meble w przestrzeni stanowisk biurowych były ergonomiczne, a więc posiadały możliwość dopasowania do rozmiarów użytkownika  i charakteru pracy. Rozwiązaniem optymalnym jest konstrukcja stołu o regulowanej wysokości. Praktycznym wskaźnikiem dla indywidualnego dopasowania wysokości stołu jest wysokość zgiętego łokcia. W praktyce najczęściej stosowane są stoły i biurka o stałej wysokości a jedynym regulowanym elementem stanowiska pozostaje siedzisko. Zapewnia to jedynie minimum niezbędnego komfortu.

Dla częstej lub stałej pracy z komputerem stosuje się ergonomiczny stół komputerowy. Cechą charakterystyczną tego stołu jest blat podzielony na dwie części: blat pod monitor oraz niżej umieszczony blat pod klawiaturę. Wysokość blatów dobrze by była regulowana łącznie lub rozdzielnie.

Jakość biurowych mebli ma zasadnicze znaczenie w tworzeniu nie tylko optymalnych, ale i bezpiecznych warunków pracy.

Pracownik na stanowisku wyposażonym w monitory ekranowe – każda osoba zatrudniona na stanowisku pracy, w tym praktykanci i stażyści, którzy wykorzystują urządzenia z monitorami ekranowymi przez przynajmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy, na przykład przez 4 godziny.

Zgodnie z przepisami, pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikowi odpowiednich warunków do pracy. Na stanowisku pracy wyposażonym w monitor ekranowy pracodawca posiada obowiązek:

• Poinformowania pracownika o wszystkich aspektach BHP związanych z pracą na wyżej wymienionym stanowisku.
• Przeszkolenia pracowników w ramach BHP – szkolenia wstępne oraz szkolenia okresowe.
• Zapewnienia pracownikowi łączenia przemiennie pracy związanej z obsługą komputera z innymi typami prac, które nie obciążają narządu wzroku i odbywają się w innych pozycjach ciała przy nieprzekroczeniu godziny nieprzerwanej pracy albo zapewnienia pracownikowi minimum 5-minutowej przerwy, która wliczana jest do czasu pracy, po każdej godzinie obsługi komputera.
• Zagwarantowania pracownikom odpowiedniej profilaktyki zdrowotnej, zgodnie z zapisami w innych przepisach.
• Zapewnienia pracownikom okularów korekcyjnych, gdy wyniki badań okulistycznych wskazują, że są one konieczne do stosowania na danym stanowisku pracy.

Czynności które winien wykonać pracownik przed rozpoczęciem pracy na stanowisku wyposażonym w komputer:

• Wykonać niezbędne prace porządkowe.
• Sprawdzić, czy wyposażenie niezbędne do pracy jest kompletne.
• Dopasować stanowisko pracy do swoich potrzeb – biurko, krzesło, podnóżek.
• Przygotować komputer do pracy – włączyć go do sieci, uruchomić, wyregulować parametry ekranu.
• Przygotować do pracy odpowiednie oprogramowanie zgodnie z instrukcjami ich użytkowania.
• Przygotować dokumenty z danymi, które będą potrzebne do pracy na komputerze.

Czynności końcowe na stanowisku pracy z komputerem

Po zakończeniu pracy pracownik powinien wyłączyć komputer oraz pozostałe urządzenia zasilane energią elektryczną, a także wykonać inne czynności, w tym schować dokumentację, nośniki danych i zamknąć biurka i szafki.  Pracownik powinien także zadbać o czystość stanowiska komputerowego.

Na stanowisku pracy wyposażonym w komputer zabrania się:

• Pracowania na stanowisku z komputerem osobom, które nie są do tego upoważnione.
• Pracowania bezpośrednio przy ekranie kobietom w ciąży przez czas dłuższy niż 4 godziny dziennie, co może zwiększać ryzyko dla bezpieczeństwa dziecka.
• Samodzielnego naprawiania urządzeń komputerowych oraz innego rodzaju wyposażenia, które zasilane jest energią elektryczną.
• Przechowywania i używania łatwopalnych cieczy.
• Stosowania magnesów, a także metali niemagnesowanych, w tym także biżuterii magnetycznej, co może zaburzyć pracę lub spowodować usterki sprzętu komputerowego.
• Korzystania z oprogramowania i źródeł danych, które mogą spowodować uszkodzenie sprzętu komputerowego, na przykład przez zainfekowanie go złośliwym oprogramowaniem.
• Czyszczenia rozpuszczalnikami albo czyszczenia na mokro komputera oraz innych urządzeń, które podłączone są do instalacji elektrycznej.
• Palenia papierosów.
• Spożywania posiłków, napoi.

Ergonomia stanowiska pracy wyposażonego w komputer

Przepisy wskazują, że wyposażenie na stanowisku pracy z komputerem nie powinno powodować nadmiernego obciążenia narządu wzroku i układu mięśniowo-szkieletowego, a także innych zagrożeń dla pracownika.

Pracodawca powinien stworzyć dla pracowników ergonomiczne stanowiska pracy przy komputerze. W razie potrzeby, ma on także obowiązek uwzględnienia przy ich projektowaniu indywidualnych wymagań pracowników, na przykład związanych z ich wzrostem.

Monitor ekranowy:
Powinien posiadać regulację, umożliwiając pochylenie ekranu o co najmniej 20 stopni do tyłu i 5 stopni do przodu, a także obrót wokół własnej osi po 60 stopni w każdym kierunku.

W razie potrzeby powinien posiadać podstawę lub powinien być umieszczony na regulowanym stole.
Powinien być ustawiony tak, aby ograniczać odbicia światła i olśnienia. Odległość monitora od oczu pracownika powinna wynosić 400-750 mm.
 

Klawiatura:
Powinna umożliwiać przyjęcie komfortowej pozycji bez ryzyka przemęczenia mięśni kończyn górnych, na przykład przez regulację kąta nachylenia w przedziale 0-15 stopni.
Powinna posiadać odpowiednią wysokość – wysokość środkowego rzędu klawiszy (A, S itd.) nie powinna przekraczać 30 mm od płaszczyzny stołu.
Powinna posiadać czytelne i kontrastowe znaki.
 

Stół – biurko do pracy przy komputerze:

Powinien posiadać odpowiednią powierzchnię do korzystania ze wszystkich znajdujących się na nim urządzeń bez konieczności przyjmowania pozycji wymuszonych przez pracownika.
Powinien umożliwiać ustawienie klawiatury z zachowaniem odległości minimum 100 mm pomiędzy klawiaturą a przednią krawędzią blatu stołu – biurka.
Powinien umożliwiać naturalne położenie kończyn górnych, aby kąt pomiędzy ramieniem a przedramieniem był prosty.
Powinien umożliwiać obserwację ekranu monitora w zakresie od 20 stopni do 50 stopni, licząc od linii poziomej wysokości oczu pracownika do linii prowadzonej z oczu do środka ekranu, warto przy tym wskazać, że górna krawędź ekranu nie powinna być umieszczona powyżej linii oczu pracownika.
Powinien zapewniać właściwą przestrzeń na nogi.
 

Krzesło – fotel:
Powinno cechować się odpowiednią stabilnością.
Powinno posiadać oparcie i siedzisko dostosowane do anatomii ludzkiego ciała.
Powinno posiadać podłokietniki.
Powinno posiadać regulację wysokości siedziska w zakresie 400-500 mm, licząc od podłogi, a także regulację oparcia i jego pochylenia w zakresie 5 stopni do przodu i 30 stopni w tył – mechanizmy regulacji powinny być łatwo dostępne.
Powinno posiadać możliwość obrotu wokół swojej osi o 360 stopni.
Na życzenie pracownika pracodawca powinien udostępnić mu podnóżek pozwalający na płaskie, spoczynkowe ustawienie stóp.

 

Oświetlenie:
Powinno umożliwiać komfort pracy wzrokowej.
Powinno odpowiadać swoim natężeniem odpowiednim normom – Polskie Normy.
Powinno ograniczać olśnienie – zaleca się montaż osłon okiennych, na przykład żaluzji, rolet.
Powinno odpowiadać parametrom Polskiej Normy w zakresie równomierności oświetlenia na stanowisku pracy.
Pomiary natężenia i równomierności oświetlenia winny być dokonywane co 5 lat, a także w sytuacji zmiany źródeł oświetlenia, zmiany (przestawienia) miejsca pracy w inne miejsce w przestrzeni biurowej.

Jeśli masz rozterki dotyczące właściwego rozmieszczenia i urządzenia stanowisk pracy, skontaktuj się ze mną, chętnie Ci pomogę w organizacji ergonomicznych stanowisk pracy biurowej.

EKSPERT Daniel Kaparuk
ul. Skalmierzycka 10
62-800 Kalisz
tel. 513-513-567
tel. 506-603-302

Galeria zdjęć